تبلیغات
"انجمن علمی تخصصی اقتصاد" - طرح‌های ناپخته برای نظام بانکی
دانشگاه سیستان و بلوچستان
 
آخرین مطالب
 
پیوندهای روزانه
طرح‌های ناپخته برای نظام بانکی
مساله نظام بانکداری ایران مشکل تازه‌ای نیست و نخستین بار نیست که بانکداری، به اصلی‌ترین چالش اقتصادی ایران تبدیل شده است. وجود نقص در قوانین بانکی هم کشف جدیدی نیست. تنها تفاوت، ایجاد وفاق ملی بر وجود مشکل در عرصه بانکداری و نیاز به حل این مشکلات است که امر مبارک و تازه‌ای است. با این حال، به‌نظر می‌رسد هم طرحی که مجلس شورای اسلامی برای اصلاح نظام بانکی تهیه کرده و هم لایحه‌ای که از سوی سیاست‌گذاران این حوزه تهیه شده، بیشتر به شاخ‌‌وبرگ امور پرداخته‌اند. به نظر می‌رسد هر دو تدبیر اتخاذ شده برای بازنگری ریشه‌ای در صنعت بانکداری به عنوان یک ضرورت اصلی پاسخ مناسبی ندارند. این مقاله سعی دارد به چند مورد از مهم‌ترین نکاتی که برای اصلاحات در عرصه بانکی باید مورد توجه قرار گیرد، اشاره کند.
ادامه در پیوست...

دکتر پویا ناظران

مساله نظام بانکداری ایران مشکل تازه‌ای نیست و نخستین بار نیست که بانکداری، به اصلی‌ترین چالش اقتصادی ایران تبدیل شده است. وجود نقص در قوانین بانکی هم کشف جدیدی نیست. تنها تفاوت، ایجاد وفاق ملی بر وجود مشکل در عرصه بانکداری و نیاز به حل این مشکلات است که امر مبارک و تازه‌ای است. با این حال، به‌نظر می‌رسد هم طرحی که مجلس شورای اسلامی برای اصلاح نظام بانکی تهیه کرده و هم لایحه‌ای که از سوی سیاست‌گذاران این حوزه تهیه شده، بیشتر به شاخ‌‌وبرگ امور پرداخته‌اند. به نظر می‌رسد هر دو تدبیر اتخاذ شده برای بازنگری ریشه‌ای در صنعت بانکداری به عنوان یک ضرورت اصلی پاسخ مناسبی ندارند. این مقاله سعی دارد به چند مورد از مهم‌ترین نکاتی که برای اصلاحات در عرصه بانکی باید مورد توجه قرار گیرد، اشاره کند.

 

یکم: قرض‌الحسنه، امری خیر و غیرانتفاعی است، حال آنکه بانک یک موسسه انتفاعی است. وقتی می‌خواهیم به سفر برویم، عزیزی یادآوری می‌کند که «یک مقدار صدقه کنار بگذار». اگر تعلل کنیم، یادآوری می‌کند که «همین الان پول را از کیفت دربیاور و روی طاقچه بگذار». هیچ‌گاه پولی را که می‌خواهیم ببخشیم، با بقیه پول‌های‌مان قاطی نمی‌کنیم. شب عید فطر، فطریه را حساب کرده و پولش را کنار می‌گذاریم تا بعد آن را به صندوق و حساب مشخص پرداخت کنیم، به این دلیل که امور و پرداخت‌های انتفاعی و غیر‌انتفاعی را باید از هم تفکیک کرد. پس چرا بانک مجاز است که پول سپرده‌های جاری و قرض‌الحسنه را در یک ترازنامه منعکس کند؟ نمی‌توان از بانک‌ها هم انتظار داشت که وام‌های کم‌بهره برای ازدواج و مشکلات دیگر را بپردازند و هم انتظار داشت که تسهیلات سودآور اقتصادی ارائه کنند. این دو امر متفاوت را نمی‌توان در دل یک شرکت با یک هویت حقوقی واحد جمع کرد. به‌نظر می‌رسد نه طرح مجلس به این اشکال پرداخته و نه لایحه بانک مرکزی آن را مورد توجه قرار داده است.

دوم: وضعیت شاخص‌های بانکی حاکی از این است که بانک‌ها در یک رقابت ناپایدار برای جذب نقدینگی قرار گرفته‌اند. نرخ‌های سودی که از سوی بانک‌ها اعلام می‌شود، با توجه به سطوح تورم و رشد اقتصادی واقع‌گرایانه نیستند. اما به وسوسه سودهای بالا، سپرده‌گذاران وجوه خود را در حساب‌های ریسک‌دار قرار می‌دهند و نگران عدم توانایی بانک در پرداخت پس‌اندازهای خود نیستند. ظاهرا امید همه به بانک مرکزی است تا در صورت بروز ناتوانی، سپرده‌گذاران و بانک‌ها را نجات دهد. اقتصاددانان به این می‌گویند «کژمنشی» (moral hazard) که به‌عنوان «مخاطره اخلاقی» هم ترجمه شده است. چنین رفتارهایی بهینگی تخصیص منابع را برهم می‌زند، چرا که سپرده‌ها باید در بانک‌های باکیفیت قرار گیرد. به‌همین دلیل اقتصاددانان راه‌حل‌هایی برای جلوگیری از این شکست بازار طراحی کرده‌اند، اما نه طرح و نه لایحه، به این امر نپرداخته‌اند.

سوم: یکی از مشکلات بانکداری کشور در دوره پسابرجام، نبود صورت‌های مالی شفاف است. این امر البته به نبود قوانین مناسب بازمی‌گردد. نگاهی به بخش امور سهامداران وب‌سایت چند بانک ایرانی روشن می‌کند که آنچه به نام صورت‌های مالی منتشر می‌کنند، بدون اغراق، در حد دو یا سه صفحه جداول کلی و بدون توضیح کافی است. حال به وب‌سایت چند بانک اروپایی بروید و در بخش investor relations (روابط سرمایه‌گذاران) نگاهی به quarterly statements (اعلامیه‌‌های فصلی) که منتشر می‌شود، بیندازید.

این صورت‌های مالی که هر سه ماه یکبار منتشر می‌شوند، اولا آنقدر جزئیات دارند که اغلب حجم آنها به حدود سی تا چهل صفحه می‌رسد. البته، این گزارش‌های سه ماهه، حسابرسی‌شده نیستند و صورت‌های مالی حسابرسی شده، از این هم مفصل‌ترند. ثانیا در صورت‌های مالی بانک‌ها در اقتصادهای توسعه‌یافته، ذیل ترازنامه جزئیات مهمی در مورد ترکیب دارایی‌ها و دیون قید شده است که در صورت‌های مالی بانک‌های ایرانی نمی‌توان نظیر آنها را یافت. ثالثا، یکی از بندهای مهم ترازنامه موردی است که به آن ALLL گفته می‌شود و در ادبیات حسابداری کشور «ذخیره‌گیری» نامیده شده است. در قوانین GAAP، نحوه محاسبه این بند ذیل سرفصل‌های FAS5 و FAS114 آمده است. در قوانین IFRS نحوه محاسبه به تازگی و در نسخه نهم به‌روز شده است. اساسی‌ترین تفاوت IFRS9 با نسخه‌های قبلی در همین محاسبه ذخیره‌گیری شرکت‌های مالی نهفته است. نحوه ذخیره‌گیری بانک‌های ایرانی را بخشنامه 91/ 21270 تبیین می‌کند. نقد این بخشنامه در این مقال نمی‌گنجد و تنها می‌توان به این بسنده کرد که بازنویسی آن برای اصلاح نظام بانکداری یک ضرورت کلیدی است. حال آنکه نه مجلس و نه بانک مرکزی عنایتی به اهمیت ذخیره‌گیری صحیح نشان نداده‌اند. در باب شفاف‌سازی مالی هم طرح مجلس بی‌اعتنا بوده است، اما بانک مرکزی ساختار جدیدی برای صورت‌های مالی ابلاغ کرده که از امسال مورد استفاده قرار می‌گیرد. این گام درستی در جهت صحیح است؛ اما هنوز فاصله بسیاری تا شفافیت لازم وجود دارد و خلأ‌های قانونی، بسیار است.

چهارم:‌ بانک برای مدیریت ریسک‌های قانونی باید یک رکن compliance (انطباق) داشته باشد. دکتر حمید قنبری در مقالات متعدد خود در «دنیای اقتصاد» حق این مطلب را ادا کرده‌اند. بنابراین از جزئیات عبور کرده و فقط اشاره می‌کنم که نه در طرح و نه در لایحه، به اهمیت و جایگاه این رکن در بانک پرداخته نشده است.

پنجم: بانک باید فرآیندی برای مدیریت ریسک اعتباری دارایی‌های خود داشته باشد و نهاد نظارتی هم باید دارای فرآیندی برای نظارت بر این امر باشد. بانک‌ها برای مدیریت ریسک دارایی‌ها، اولا نیازمند این هستند که اطلاعات را به‌صورت مرتب و پیوسته از تسهیلات‌گیرند‌ه‌ها دریافت کنند و با کمک مدل‌های اعتباری خود این اطلاعات را تحلیل کنند. ثانیا به مدل‌های اعتباری کارآمد نیاز دارند. ثالثا یک بانک نیاز به «گروه ارزیاب مدل‌های اعتباری» دارد تا یقین حاصل کند که مدیریت بانک درک درستی از ریسک دارایی‌های خود دارد. به‌عنوان مثال، فدرال رزرو آمریکا به موجب سند SR 11-7 بانک‌ها را مجبور به ایجاد چنین گروه مستقلی می‌کند تا به ارزیابی مدل‌سازی‌های بانک بپردازد. رابعا، بانک‌ها نیاز به گروهی برای حسابرسی کل این فرآیند دارند. همان سند بانک‌ها را ملزم به داشتن حسابرسی داخلی، برای ارزیابی مدیریت ریسک می‌کند و مستقیما و بلاواسطه، به هیات‌مدیره بانک و همین‌طور نهاد نظارتی گزارش می‌دهد. به‌عبارت دیگر، در نظام بانکی آمریکا بر ریسک نظارت می‌شود. آنگاه بر نظارت، نظارت می‌شود و باز هم برای «نظارت بر نظارت»، نظارت جداگانه‌ای صورت می‌گیرد. در نهایت نیز، همه اینها ازسوی هیات‌مدیره و همین‌طور نهاد نظارتی، مجددا مورد نظارت قرار می‌گیرد. همه اینها به‌خاطر اهمیت مدیریت ریسک اعتباری دارایی‌های بانک است. امری که در لایحه بانک مرکزی تماما مغفول مانده است. طرح مجلس هم اگرچه به رتبه‌بندی اشاره می‌کند، اما اولا، به فرق اعتبارسنجی و رتبه‌بندی توجه نکرده و در نظر نمی‌گیرد که رتبه‌بندی یکی از تکنیک‌های اعتبارسنجی است. ثانیا، این طرح رتبه‌بندی و تضمین اعتبار را با هم خلط کرده و آنها را به‌عنوان مسوولیت یک نهاد معرفی می‌کند. حال آنکه تضمین را که توسط قراردادهای CDS انجام می‌شود، هیچ شرکت اعتبارسنجی بین‌المللی هرگز صورت نداده است.

چنین خلطی و موارد دیگری از این دست، گواه از این دارد که درک طراحان طرح مجلس از بانکداری کامل و جامع نیست. البته شرط انصاف این است که به یاد داشته باشیم بانک مرکزی نیز لایحه پیشنهادی خود را کامل و آماده نمی‌داند و هنوز یک‌سال برای کار کارشناسی بیشتر وقت خواسته است. اما مجلس مدعی کامل و آماده بودن طرح خود است. حال آنکه پنج مورد بالا فقط مشتی از خروار اشکالات این طرح است. بیش از سه دهه است که نظام بانکداری ایران از قوانین و بخشنامه‌های بعضا ناقص و بعضا غلط آسیب دیده است. در وضع فعلی، به اجرا رسیدن مفاد فعلی لایحه باعث می‌شود که سه دهه آینده بهتر از سه دهه گذشته نباشد و با طرح پیشنهادی مجلس، سه دهه آینده احتمالا بدتر هم خواهد بود.

نظام بانکداری ایران نیازمند بازنگری عمیق در قوانین است تا سه دهه بهتری برای خود و نسل بعدی رقم بزنیم و با این وفاق، امسال بهترین سال برای کسب این هدف است. این هدف اما با بازنگری ریشه‌ای امر میسر خواهد شد، آنگاه که سقف بشکافیم و طرحی نو در اندازیم. اگر در این طرح دقت و صبوری به خرج دهیم، پس از چند سال و با بهبود اوضاع، نوبت گل برافشانی ما هم می‌رسد.



می توانید دیدگاه خود را بنویسید
levitra online پنجشنبه 1397/07/19 07:03

Excellent knowledge. Kudos!
levitra generic levitra 10 mg kopen levitra 20 mg levitra online levitra online levitra generic buy 10 mg levitra levitra without a doctor prescription vardenafil 20mg levitra generic
buy cialis with no prescription یکشنبه 1397/07/8 02:28

Cheers, A lot of knowledge.

recommended site cialis kanada cialis generique tadalafil 10 mg how to buy cialis online usa cialis kaufen wo wow look it cialis mexico cialis price in bangalore rezeptfrei cialis apotheke cialis 5 mg schweiz purchase once a day cialis
canada drugs online شنبه 1397/06/31 16:54

You stated that adequately!
buy vistagra online safe top rated canadian pharmacies online rx from canada pharmacy canada plus legitimate canadian mail order pharmacies canadian medications online buy vistagra usa online pharmacy canada pharmacy reputable canadian prescriptions online
viagrayosale.com چهارشنبه 1397/06/28 18:31

Kudos. I enjoy this.
enter site natural cialis cialis dose 30mg cialis online cialis flussig cialis online holland cialis for bph side effects for cialis cialis canada on line cialis 20 mg cost cialis reviews
cialisvbuy.com سه شنبه 1397/06/27 15:22

Awesome facts, Many thanks.
buy online cialis 5mg cialis for sale in europa female cialis no prescription comprar cialis 10 espa241a comprar cialis navarr generico cialis mexico cialis name brand cheap cialis taglich only now cialis for sale in us if a woman takes a mans cialis
canadian online pharmacy سه شنبه 1397/06/13 19:30

Kudos! Valuable information!
are canadian online pharmacies safe canadian pharmacies canadian pharmacy cialis trust pharmacy of canada canadian pharmacy meds northwest pharmacies viagra canadiense drugstore online india canadian drugstore pharmacy canada online prescriptions
Cialis 20 mg دوشنبه 1397/06/12 20:17

Nicely put, Cheers!
prices for cialis 50mg cialis flussig precios cialis peru cialis 10 doctissimo link for you cialis price tarif cialis france cialis preise schweiz where to buy cialis in ontario cialis diario compra cialis lowest price
http://kawanboni.com/ دوشنبه 1397/06/12 01:47

Nicely voiced truly! !
what is cialis how much does a cialis cost cialis savings card free generic cialis i recommend cialis generico cialis billig cialis tadalafil cialis prices in england buy cialis dosagem ideal cialis
Cialis 20 mg دوشنبه 1397/05/22 00:18

Really all kinds of good facts.
order cialis from india how to buy cialis online usa acheter cialis meilleur pri ou trouver cialis sur le net cialis uk cialis prices cialis sans ordonnance generic for cialis buy cialis online legal cialis prices
Buy cialis دوشنبه 1397/03/7 02:41

Helpful info. Kudos.
acquistare cialis internet generic cialis in vietnam click now buy cialis brand we like it safe cheap cialis deutschland cialis online cialis rckenschmerzen cialis bula safe dosage for cialis only now cialis 20 mg cialis dosage amounts
Cialis generic پنجشنبه 1397/02/20 04:12

Superb material. Thank you.
fast cialis online cialis patentablauf in deutschland cialis for sale south africa cialis kaufen bankberweisung free cialis cialis australia org safe dosage for cialis prices on cialis 10 mg cialis 50 mg soft tab cialis en 24 hora
Cialis generic جمعه 1397/02/7 19:15

You actually mentioned it superbly.
venta de cialis canada cialis side effects cialis name brand cheap acquistare cialis internet cialis pas cher paris prix de cialis cialis generic cialis australian price cuanto cuesta cialis yaho cialis professional yohimbe
Viagra vs viagra سه شنبه 1397/02/4 04:40

Excellent data. Appreciate it.
how can you buy viagra buy viagra super active can i buy viagra at cvs buy viagra with prescription online buy levitra where can i get sildenafil buy female viagra viagra no pres where can i buy viagra over the counter buy viagra without consultation
joma jewellery acorn سه شنبه 1397/01/21 09:22
Silver-plated jewels encompass a skinny stage of silver on the highest and have used in costume jewellery.
They contain solely a small amount of silver.
garciniacambogiapremium.net دوشنبه 1397/01/20 20:41
Have been taking little over a month.
Iola دوشنبه 1397/01/20 18:43
The shorts go well with is ideal on warm or scorching days if
you need one thing which is cool and comfortable but sensible
sufficient for work.
Cialis generic جمعه 1397/01/17 20:19

Terrific forum posts, Thanks a lot.
import cialis cialis patent expiration non 5 mg cialis generici we use it cialis online store cialis arginine interactio look here cialis order on line we use it cialis online store generic cialis with dapoxetine ou acheter du cialis pas cher 5 mg cialis coupon printable
http://garciniacambogiapremium.net/ چهارشنبه 1397/01/15 02:56
Have actually been taking little over a month.
Robert's Blow Boy سه شنبه 1397/01/14 15:24
Similar applies to their fluff.
Robert's BJ boy سه شنبه 1397/01/14 10:57
Job was upset at what Jesus had done to him and had been lashing straight back, experiencing abused
and betrayed.
garciniacambogiapremium.net سه شنبه 1397/01/14 07:16
Have been taking little over a month.
Buy generic cialis یکشنبه 1396/12/27 23:48

Really quite a lot of valuable knowledge!
what is cialis cialis daily acheter cialis kamagra buy online cialis 5mg non 5 mg cialis generici overnight cialis tadalafil cialis kaufen wo cialis vs viagra cialis alternative comprar cialis navarr
shoe lifts سه شنبه 1396/11/10 00:45
I do trust all of the ideas you've presented in your post.
They are really convincing and can certainly work.
Still, the posts are very quick for starters. Could you please extend them a bit from next time?
Thanks for the post.
Can Pilates make you look taller? شنبه 1396/07/1 07:46
I'm extremely impressed with your writing skills and also with the layout on your blog.
Is this a paid theme or did you customize it yourself?
Anyway keep up the nice quality writing, it's rare to see a great blog
like this one nowadays.
manicure سه شنبه 1396/01/22 01:19
I really love your site.. Very nice colors & theme.
Did you make this site yourself? Please reply back as I'm planning to create my very own website and want to find out where you got this from or
what the theme is named. Thanks!
manicure یکشنبه 1396/01/20 00:05
Nice response in return of this matter with genuine arguments and
describing all regarding that.
manicure دوشنبه 1396/01/14 20:03
What's up, every time i used to check blog posts
here early in the daylight, because i like to find out
more and more.
manicure شنبه 1396/01/12 13:04
Wonderful blog! I found it while browsing on Yahoo News.
Do you have any suggestions on how to get listed in Yahoo News?
I've been trying for a while but I never seem
to get there! Thank you
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر